เขียนโจทย์ให้นักพัฒนา: Decision Canvas หนึ่งหน้า

วิดีโอประกอบ

ดูบน YouTube (เปิดในแท็บใหม่)

Software Development Process - EP01 : Overall Software Development Process สมาคมสมองกลฝังตัวไทย (TESA)
Software Development Process - EP02 : User Needs สมาคมสมองกลฝังตัวไทย (TESA)
Software Development Process - EP03 : System Requirements สมาคมสมองกลฝังตัวไทย (TESA)
Software Development Process - EP04 : Software Requirements (ต่อ) สมาคมสมองกลฝังตัวไทย (TESA)

วิดีโอโดย สมาคมสมองกลฝังตัวไทย (TESA) · ดูทั้งชุดใน playlist AIoT Foundation

เป้าหมาย

เติม decision canvas ของโครงการตัวเองให้ครบ
แก้โจทย์คลุมเครือให้วัดผลได้
แบ่งปันแม่แบบพร้อมอ้างอิง TESA ให้ถูก

ก่อนเริ่ม

จากบทที่แล้ว เรื่องไหนต้องตกลงกับพันธมิตรก่อนเซ็นสัญญา
ถ้ามีนักพัฒนามานั่งตรงหน้าคุณสิบนาที คุณจะเล่าโครงการให้เขาฟังว่าอย่างไร

ดูของจริงก่อน

เทียบโจทย์สองแบบที่ส่งให้บริษัทรับพัฒนาเดียวกัน

โจทย์ ก “อยากได้ระบบ AI อัจฉริยะเฝ้าร้าน ใช้ง่าย ราคาไม่แพง ทำให้เสร็จเร็วที่สุด”

โจทย์ ข “วัดอุณหภูมิในตู้แช่ 12 ตู้ของร้านสามสาขา ถ้าอุ่นเกินเกณฑ์นานกว่า 15 นาทีให้ส่งข้อความหาผู้จัดการกะ ยอมให้เตือนผิดไม่เกินเดือนละ 2 ครั้งต่อสาขา ต้องทำงานต่อได้แม้เน็ตหลุด ไม่เก็บภาพหรือข้อมูลลูกค้า รอบแรกยังไม่ต้องมีแอปมือถือ ต้องได้ซอร์สโค้ดและเอกสารคืนเมื่อจบงาน”

ใบเสนอราคาของโจทย์ ก จะต่างกันได้เป็นสิบเท่าระหว่างผู้รับจ้างสองราย เพราะแต่ละรายตีความ “อัจฉริยะ” ไม่เหมือนกัน ส่วนโจทย์ ข เทียบราคาและเทียบงานกันได้ และตอนส่งมอบก็ตรวจได้ว่าเสร็จจริงหรือยัง

แนวคิด

1. โจทย์ที่ดีตรวจรับงานได้

ทุกประโยคในโจทย์ควรตอบได้ว่า “ตอนส่งมอบ เราจะตรวจอย่างไรว่าทำตามนี้แล้ว” คำอย่าง อัจฉริยะ ใช้ง่าย ทันสมัย เร็วที่สุด ตรวจไม่ได้ ให้เปลี่ยนเป็นตัวเลขหรือเงื่อนไข เช่น “เตือนผิดไม่เกินเดือนละ 2 ครั้ง” หรือ “ผู้จัดการตั้งเกณฑ์ใหม่ได้เองภายใน 1 นาที”

2. บอกสิ่งที่ไม่ทำด้วย

ขอบเขตที่ดีบอกทั้งสิ่งที่ทำและสิ่งที่ ไม่ทำ ในรอบนี้ ช่วยกันงานงอก และทำให้ราคาเทียบกันได้

3. Decision canvas หนึ่งหน้า

แม่แบบอยู่ที่ resources/decision-canvas.md มี 15 ช่อง แต่ละช่องมาจากบทเรียนหนึ่งในหลักสูตรนี้

ช่อง	มาจากบทเรียน
1–4 ปัญหา โจทย์สามส่วน บันไดก่อน AI ตัวชี้วัด	biz.m01.l01
5–7 สถาปัตยกรรม หน้างาน ข้อมูล	biz.m01.l02
8–9 ต้นทุนและเวลา	biz.m01.l03
10–11 ความเสี่ยง กฎและมาตรฐาน	biz.m02.l01
12–13 ทางเลือกและสิ่งที่ต้องได้คืน	biz.m02.l02
14–15 ขอบเขตและผู้ตัดสินใจ	บทนี้

4. แบ่งปันแม่แบบได้ แต่ต้องอ้างอิง TESA

แม่แบบนี้ (resources/decision-canvas.md) เผยแพร่ภายใต้ CC BY 4.0 คุณนำไปใช้ในบริษัท แจกให้ลูกค้า หรือใช้ในงานที่ปรึกษาได้ รวมถึงเชิงพาณิชย์ (ส่วนเนื้อหาบทเรียนของหลักสูตรเป็น CC BY-NC 4.0) เงื่อนไขคือต้องอ้างอิงที่มาดังนี้

“แม่แบบ decision canvas” จาก TESA Open Knowledge โดยสมาคมสมองกลฝังตัวไทย (Thai Embedded Systems Association: TESA) https://github.com/tesaiot/tesa-qualification-program สัญญาอนุญาต CC BY 4.0

ถ้าคุณแก้แม่แบบ เช่น เพิ่มช่องของบริษัท ให้เติม (ดัดแปลง) ต่อท้ายข้อความอ้างอิง และบอกสั้น ๆ ว่าเปลี่ยนอะไร การอ้างอิงไม่ได้แปลว่า TESA รับรองโครงการหรือบริการของคุณ ห้ามเขียนให้เข้าใจแบบนั้น รายละเอียดและตัวอย่างอยู่ใน ATTRIBUTION.md

ฝึกเติม

แก้ โจทย์ ก ข้างบนให้กลายเป็นโจทย์ที่ตรวจรับงานได้ ใช้ร้านของคุณเองหรือร้านสมมติก็ได้
คัดลอก resources/decision-canvas.md แล้วเติมให้ครบ 15 ช่องสำหรับโครงการของคุณ ใช้สิ่งที่ทำไว้ในห้าบทก่อน

เช็กความเข้าใจ

ตอบคำถามใน quiz.yaml ถูกตั้งแต่ 80% ขึ้นไปถือว่าผ่าน และถือว่าจบหลักสูตรนี้

แล็บ

นำ decision canvas ที่เติมแล้วไปคุยกับนักพัฒนาหรือผู้รับจ้างอย่างน้อยหนึ่งราย ขอให้เขาชี้ช่องที่ยังไม่ชัดที่สุดสามช่อง แก้ช่องเหล่านั้น แล้วเก็บทั้งฉบับก่อนและหลังแก้ไว้เป็นหลักฐานการเรียนรู้

ไปต่อ

ถ้าทีมของคุณจะพัฒนาเอง ให้ทีมดูเส้นทางนักพัฒนาใน catalog/tracks.yaml
ถ้าต้องตัดสินใจเรื่องตัวเครื่องและการออกแบบเชิงอุตสาหกรรม ดูหลักสูตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ในเส้นทางผู้ประกอบการ
TESA มีหลักสูตรอบรมของ TESA Qualification Program (TQP) และเครือข่ายสมาชิกที่ช่วยต่อยอดได้

สะท้อนคิด

หลังเติม canvas ครบ คุณยังอยากใช้ AI ในโครงการนี้อยู่ไหม คำตอบเปลี่ยนไปจากวันแรกของหลักสูตรหรือเปล่า เพราะอะไร

คำถามทบทวน

ลองตอบเองก่อน แล้วค่อยเปิดดูเฉลย

ถ้ายังไม่รู้ต้นทุนต่อชิ้นจริง ควรเติมช่อง "ต้นทุนสามก้อน" ใน decision canvas อย่างไร (เป้าหมายข้อ 1)
1. เดาตัวเลขที่ฟังดูดี
2. เว้นว่างไว้
3. เขียนตัวเลขที่รู้แล้ว และระบุว่าตัวไหนยังต้องขอใบเสนอราคาจากใคร
4. ใช้ราคาจากอินเทอร์เน็ตโดยไม่บอกที่มา
ดูเฉลย

คำตอบ: C. เขียนตัวเลขที่รู้แล้ว และระบุว่าตัวไหนยังต้องขอใบเสนอราคาจากใคร

canvas ที่ดีบอกทั้งสิ่งที่รู้และสิ่งที่ยังไม่รู้ พร้อมบอกว่าต้องถามใคร ดีกว่าตัวเลขที่เดาขึ้นมา
ข้อใดเป็นโจทย์ที่ตรวจรับงานได้ (เป้าหมายข้อ 2)
1. ระบบต้องใช้ง่ายและทันสมัย
2. ต้องเตือนผิดไม่เกินเดือนละ 2 ครั้งต่อสาขา และผู้จัดการตั้งเกณฑ์ใหม่ได้เองภายใน 1 นาที
3. ใช้ AI ที่เก่งที่สุด
4. ทำให้เสร็จเร็วที่สุด
ดูเฉลย

คำตอบ: B. ต้องเตือนผิดไม่เกินเดือนละ 2 ครั้งต่อสาขา และผู้จัดการตั้งเกณฑ์ใหม่ได้เองภายใน 1 นาที

ตัวเลขและเงื่อนไขที่ชัดทำให้ทั้งสองฝ่ายตรวจได้ตรงกันว่างานเสร็จหรือยัง
ทำไมจึงควรเขียนสิ่งที่ "ไม่ทำ" ในรอบนี้ลงในโจทย์ (เป้าหมายข้อ 2)
1. เพื่อให้เอกสารยาวขึ้น
2. เพื่อกันงานงอก และทำให้ใบเสนอราคาจากหลายรายเทียบกันได้
3. เพื่อให้ผู้รับจ้างทำงานน้อยลงโดยไม่มีเหตุผล
4. ไม่จำเป็น เพราะทุกคนเข้าใจตรงกันอยู่แล้ว
ดูเฉลย

คำตอบ: B. เพื่อกันงานงอก และทำให้ใบเสนอราคาจากหลายรายเทียบกันได้

ขอบเขตที่บอกทั้งสิ่งที่ทำและไม่ทำ ช่วยให้ราคาและเวลาตรงกับความคาดหวังของทั้งสองฝ่าย
คุณเพิ่มช่อง "งบการตลาด" ลงในแม่แบบ decision canvas แล้วแจกให้ลูกค้า ข้อความอ้างอิงข้อใดถูกต้องที่สุด (เป้าหมายข้อ 3)
1. แม่แบบโดยบริษัทของเรา
2. "Edge AI และ IoT สำหรับการตัดสินใจเชิงผลิตภัณฑ์" จาก TESA Open Knowledge โดยสมาคมสมองกลฝังตัวไทย (Thai Embedded Systems Association: TESA) https://github.com/tesaiot/tesa-qualification-program สัญญาอนุญาต CC BY-NC 4.0 (ดัดแปลง: เพิ่มช่องงบการตลาด)
3. แม่แบบที่ TESA รับรองแล้ว
4. "Edge AI และ IoT สำหรับการตัดสินใจเชิงผลิตภัณฑ์" จาก TESA Open Knowledge
ดูเฉลย

คำตอบ: B. "Edge AI และ IoT สำหรับการตัดสินใจเชิงผลิตภัณฑ์" จาก TESA Open Knowledge โดยสมาคมสมองกลฝังตัวไทย (Thai Embedded Systems Association: TESA) https://github.com/tesaiot/tesa-qualification-program สัญญาอนุญาต CC BY-NC 4.0 (ดัดแปลง: เพิ่มช่องงบการตลาด)

ต้องมีชื่อ ผู้สร้าง แหล่งที่มา และสัญญาอนุญาตครบ และเมื่อแก้ไขต้องเติม (ดัดแปลง) ห้ามเขียนว่า TESA รับรอง

อ้างอิงบทเรียนนี้

ถ้านำบทเรียนนี้ไปสอน ทำสไลด์ หรือทำเอกสารต่อ ให้อ้างอิงด้วยข้อความนี้ ถ้าดัดแปลงเนื้อหา ให้เติม (ดัดแปลง)ต่อท้ายชื่อบทเรียน

"เขียนโจทย์ให้นักพัฒนา: Decision Canvas หนึ่งหน้า" จาก TESA Open Knowledge โดยสมาคมสมองกลฝังตัวไทย (Thai Embedded Systems Association: TESA) https://github.com/tesaiot/tesa-qualification-program สัญญาอนุญาต CC BY-NC 4.0

ข้อความอ้างอิงภาษาอังกฤษ: "Writing a brief for developers: the one-page decision canvas" from TESA Open Knowledge by the Thai Embedded Systems Association (TESA), https://github.com/tesaiot/tesa-qualification-program, licensed under CC BY-NC 4.0

ลิงก์บทเรียน: https://tesaiot.github.io/tesa-qualification-program/courses/edge-ai-iot-for-business/m02-decide-and-brief/l03-developer-brief/

วิธีอ้างอิง TESA ฉบับเต็ม

เนื้อหาเผยแพร่ภายใต้ CC BY-NC 4.0 นำไปใช้ต่อในงานที่ไม่ใช่เพื่อการค้าได้ โปรดอ้างอิงสมาคมสมองกลฝังตัวไทย (TESA) ทุกครั้ง · วิธีอ้างอิง TESA