MQTT และ MQTTs บนอุปกรณ์ Edge

หลักสูตร

TESA Firmware SDK สำหรับ Edge AI · MQTT และ MQTTs สำหรับสื่อสารกับคลาวด์

ระดับ

L3 ทำได้เอง

เวลาโดยประมาณ

75 นาที (แนวคิด 45 · ฝึก 20 · เช็กความเข้าใจ 10)

อุปกรณ์

Dev Kit · Eva Kit

ทักษะที่ฝึก

• MQTT และ MQTTs ถึง L2
• TLS และ mTLS บนอุปกรณ์ ถึง L1
• Wi-Fi ถึง L1
• การเชื่อมต่อแพลตฟอร์ม IoT ถึง L1

ควรเรียนก่อน

• แล็บ: สตรีมเซ็นเซอร์และหน้าต่างข้อมูลพร้อม AI

สถานะ

ทดลองใช้ (alpha)

• เปิดสไลด์
• ไฟล์ของบทเรียนบน GitHub

Course 1 · Module 6
Suggested time: ประมาณ 3.5–4 ชั่วโมง (แนวคิด + Wi‑Fi + MQTT บนบอร์ด / โฮสต์)
Format: บทเรียนเชิงปฏิบัติ — เชื่อมอุปกรณ์กับ broker, publish telemetry, subscribe คำสั่ง

Lab · Cheatsheet · ← Table of Contents · ← M05 · M07 BLE →

หมายเหตุ: โค้ดในบทนี้เขียนสำหรับเฟิร์มแวร์ชุดใด (ตรวจสอบเมื่อ 26 ก.ย. 2026)

โค้ด C ในบทนี้เรียก API ของเฟิร์มแวร์ TESAIoT Bitstream ที่ต้นฉบับเรียกว่า “TESA Firmware SDK” ซึ่งเผยแพร่เป็นไฟล์ HEX สำเร็จรูป (tesaiot-bitstream-<version>.hex) คู่กับ Bitstream Studio ในแพ็กแล็บ TESAIoT_Hackathon ซอร์สโค้ดของเฟิร์มแวร์ชุดนี้ยังไม่เปิดเผยต่อสาธารณะ ฟังก์ชันอย่าง cm55_trigger_connect, cm55_get_wifi_status, cm55_trigger_mqtt_connect, cm55_get_mqtt_status, cm55_trigger_mqtt_policy_set, cm33_mqtt_nvm_*, cm33_mqtt_stack_publish, bs_mqtt_telem_encode_json_* จึงยังไม่มี header ให้เปิดดูหรือนำไป build เอง ให้อ่าน snippet เป็นแนวคิดและลำดับการเรียกใช้ ส่วนการเรียก FreeRTOS และ Infineon PDL (เช่น xTaskCreate, vTaskDelay, Cy_GPIO_*) เป็น API สาธารณะตามปกติ

ถ้าต้องการโค้ดที่อ่านและ build ได้จากซอร์สเปิด ให้ดู tesaiot-pse84-devkit-sdk (Apache-2.0) ซึ่งเป็นคนละโค้ดเบสและตั้งชื่อ API ต่างกัน ตัวอย่างที่ตรวจแล้วว่าทำงานเรื่องเดียวกับบทนี้ (commit ef72c1b):

• proj_cm33_ns/examples/connectivity/10_wifi_join.c — join Wi-Fi บน CM33_NS (app_wifi_init, app_wifi_connect_direct, app_wifi_get_ipv4, cy_wcm_*)
• proj_cm55/examples/connectivity/01_wifi_join_and_remember.c — join Wi-Fi จาก CM55 ผ่าน IPC ไป CM33_NS (wifi_manager_*) — แนวคิดเดียวกับ “CM55 สั่ง CM33 เป็นเจ้าของวิทยุ” ในบทนี้
• bento_libs/claw/common/modules/tesaiot_mqtt/ — client MQTT แบบ TLS บน CM33_NS มี tesaiot_mqtt_connect / tesaiot_mqtt_publish / tesaiot_mqtt_is_connected / tesaiot_mqtt_disconnect (อ่าน README ของโมดูลก่อนใช้)

ยังไม่พบตัวเทียบใน SDK สาธารณะ: การเข้ารหัส JSON telemetry แบบ bs_mqtt_telem_encode_json_* และตาราง topic ใน NVM (cm33_mqtt_nvm_*)

---

เป้าหมาย (Learning Outcomes)

เมื่อเรียนจบ คุณควรทำได้ดังนี้:

1. อธิบายหลักการ MQTT และความต่างจาก MQTTs (MQTT over TLS)
2. อธิบาย Broker, Client, Topic, QoS, Retained Message
3. ตั้งค่าและสั่งเชื่อมต่อ MQTT ผ่าน TESA Firmware SDK (เส้นทาง CM55 → IPC → CM33)
4. ชี้ broker ได้ทั้งของสาธารณะ / LAN / คลาวด์ทั่วไป (ฟิลด์คอนฟิกชุดเดียวกัน)
5. Publish telemetry / event จากอุปกรณ์
6. Subscribe เพื่อรับคำสั่งกลับมาควบคุมอุปกรณ์
7. ออกแบบ payload ที่เหมาะสม (JSON เป็นเส้นทางหลักใน SDK ปัจจุบัน)
8. อธิบายแนวทางความปลอดภัย: TLS, root CA, username/password
9. ทำแบบฝึกบนบอร์ดจริงและตรวจด้วยเครื่องมือโฮสต์

Snippet ในบทนี้ อ้างชื่อฟังก์ชันจาก TESA Firmware SDK — ใช้ร่วมกับโปรเจกต์ตัวอย่างหรือตัวอย่างบน Developer Hub
ดูตัวอย่างโฮสต์เพิ่ม: TESAIoT Developer Hub · Hackathon web-app/ MQTT labs · Bitstream Studio

Read alongside this chapter

เอกสาร	ใช้เมื่อ
MQTT Essentials (HiveMQ)	แนวคิด broker / topic / QoS / retain
MQTT version 5.0 / 3.1.1 OASIS overview	สเปกโปรโตคอล
TESAIoT_Hackathon	ex09–ex15 MQTT ในเบราว์เซอร์ + broker ใน Studio
Bitstream Studio	Start broker / telemetry / MQTT panel
M05 — Sensor / AI prep	แหล่งค่าที่จะ publish
M04 — RTOS	task ที่เรียก trigger / รอสถานะ

---

1. MQTT in One Page

MQTT เป็นโปรโตคอล publish/subscribe บน TCP เหมาะกับ IoT ที่แบนด์วิดท์และพลังงานจำกัด

คำ	ความหมาย
Broker	ตัวกลางรับ/ส่งข้อความตาม topic
Client	อุปกรณ์หรือแอปที่เชื่อม broker
Topic	ชื่อช่องข้อความแบบลำดับชั้น (เช่น bitstream/<id>/sensors)
Publish	ส่งข้อความเข้า topic
Subscribe	ลงทะเบียนรับข้อความจาก topic
QoS	ระดับการรับประกันการส่ง (0 / 1 / 2 ในสเปก)
Retain	broker เก็บข้อความล่าสุดของ topic ให้ subscriber ใหม่

MQTT vs MQTTs

	MQTT (plain)	MQTTs
ชั้นขนส่ง	TCP	TCP + TLS
พอร์ตที่พบบ่อย	1883	8883
ใน SDK นี้	tls = 0	tls = 1 (+ root CA)

Key phrase
MQTTs ไม่ใช่โปรโตคอลคนละตัว — คือ MQTT ที่ห่อด้วย TLS

อ่านเสริม: HiveMQ MQTT Essentials

---

2. Where MQTT Lives in TESA Firmware

บทบาท	คอร์	API ที่ผู้เรียนเรียกบ่อย
Wi‑Fi STA	CM33	ผ่าน IPC จาก CM55: cm55_trigger_connect …
MQTT client + TLS	CM33	mqtt_manager_* / cm33_mqtt_stack_* (เจ้าของจริง)
สั่งเชื่อม / อ่านสถานะจากแอป	CM55	cm55_trigger_mqtt_*, cm55_get_mqtt_status
เข้ารหัส JSON telemetry	CM55	bs_mqtt_telem_encode_json_*

[Sensors / App on CM55]
        │  cm55_trigger_mqtt_*  / JSON encode
        ▼
   IPC to CM33
        │
        ▼
[Wi‑Fi + cy_mqtt_* stack on CM33] ──TCP/TLS──► Broker

MQTT จะไม่ขึ้นเองถ้า Wi‑Fi ยังไม่ CONNECTED — ต้อง join AP ก่อนทุกครั้ง

---

3. Wi‑Fi First (Prerequisite)

#include "cm55_ipc_app.h"

(void)cm55_trigger_connect("YOUR_SSID", "YOUR_WIFI_PASSWORD", 0U);

ipc_wifi_status_t st;
if (cm55_get_wifi_status(&st) && st.state == (uint8_t)IPC_WIFI_LINK_CONNECTED) {
    /* ready for MQTT */
}

หรือผ่านตัวอย่าง Wi‑Fi ของโปรเจกต์ตัวอย่าง:

#include "example_wifi.h"

example_wifi_ipc_register();
example_wifi_ui_connect("YOUR_SSID", "YOUR_WIFI_PASSWORD");

ใช้ค่า SSID/รหัสผ่านของเครือข่ายที่คุณใช้ — อย่า commit ความลับลง Git

---

4. Connect, Status, Disconnect (CM55 API)

#include "cm55_ipc_app.h"
#include "ipc_mqtt_types.h"

(void)cm55_trigger_mqtt_policy_set(IPC_MQTT_POLICY_FACTORY_DEFAULT); /* often 0x07 */
(void)cm55_trigger_mqtt_connect();

ipc_mqtt_status_t mqtt;
if (cm55_get_mqtt_status(&mqtt) && mqtt.state == 2U) { /* CONNECTED */
    /* mqtt.broker_host, mqtt.port, mqtt.tls, mqtt.effective_client_id */
}

(void)cm55_trigger_mqtt_disconnect();

mqtt.state (แนวทาง)	ความหมาย
0	DISCONNECTED
1	CONNECTING
2	CONNECTED
3	ERROR

Policy bits (factory often enables all three)

Bit	ความหมายโดยสรุป
AUTO_CONNECT	พยายามเชื่อมเมื่อเงื่อนไขพร้อม
TELEMETRY_PUBLISH	อนุญาต publish ค่าเซ็นเซอร์ขึ้น broker
MQTT_ENABLED	เปิดโมดูล MQTT

---

5. Broker Configuration (Any Cloud / LAN)

SDK ใช้คอนฟิกชุดเดียวชี้ไปยัง broker ใดก็ได้ — ไม่มี hostname “TESA cloud” แยกต่างหากในเฟิร์มแวร์
ค่าโรงงานสาธิตที่พบบ่อย: host สาธารณะพอร์ต plain 1883 (เช่น HiveMQ public) — ให้ยึดค่าที่คุณตั้งไว้

#include "cm33_mqtt_nvm.h"

cm33_mqtt_config_v3_t cfg;
(void)cm33_mqtt_nvm_get_config(&cfg);

(void)strncpy(cfg.broker_host, "YOUR_BROKER_HOST", sizeof(cfg.broker_host) - 1U);
cfg.port = 1883U;   /* หรือ 8883 เมื่อใช้ TLS */
cfg.tls  = 0U;      /* 1 = MQTTs */
cfg.client_id_mode = CM33_MQTT_CLIENT_ID_MODE_AUTO_MAC;
(void)strncpy(cfg.username, "YOUR_USER", sizeof(cfg.username) - 1U);
(void)strncpy(cfg.password, "YOUR_PASSWORD", sizeof(cfg.password) - 1U);
cfg.keepalive_seconds = 60U;
cfg.root_ca_len = 0U; /* เมื่อ tls=1 และ len=0 อาจใช้ embedded root CA (เช่น ISRG Root X1) */

(void)cm33_mqtt_nvm_set_config(&cfg);

สถานการณ์แล็บ	แนวตั้งค่า
Demo สาธารณะ	host สาธารณะ, 1883, tls=0
Broker ใน LAN / เครื่องในแล็บ	IP หรือ hostname ในเครือข่าย, 1883
MQTTs	tls=1, พอร์ต 8883, CA พร้อม
Auth	กรอก username/password เมื่อ broker บังคับ

บนโฮสต์อาจตั้งค่าผ่าน Bitstream Studio / BS2 MQTT commands แทนการแก้ NVM ตรง ๆ — ตามคู่มือของเครื่องมือ

---

6. Topics, Publish, Subscribe

6.1 MAC-based topic helpers

#include "cm33_mqtt_client_id.h"

char topic[CM33_MQTT_TOPIC_MAX];
(void)cm33_mqtt_format_mac_topic(mac, CM33_MQTT_TOPIC_SUFFIX_SENSORS,
                                 topic, sizeof(topic));
/* → "bitstream/<MAC12>/sensors" */

Suffix ที่พบบ่อย	ใช้ทำอะไร
sensors	telemetry จากอุปกรณ์
actuators	คำสั่งเข้าอุปกรณ์ (subscribe)
status	สถานะ / LWT ตามคอนฟิก

6.2 Topic table (publish + subscribe slots)

cm33_mqtt_topic_table_t topics = {0};
topics.publish_count = 1U;
topics.telemetry_publish_slot = 0U;
(void)strncpy(topics.publish[0].topic, topic, sizeof(topics.publish[0].topic) - 1U);
topics.publish[0].qos = 0U;

topics.subscribe_count = 1U;
(void)cm33_mqtt_format_mac_topic(mac, CM33_MQTT_TOPIC_SUFFIX_ACTUATORS,
                                 topics.subscribe[0].topic,
                                 sizeof(topics.subscribe[0].topic));
topics.subscribe[0].qos = 0U;
(void)cm33_mqtt_nvm_set_topic_table(&topics);

6.3 QoS and retain — สเปก vs พฤติกรรม telemetry ใน SDK

แนวคิดในสเปก MQTT	ในเส้นทาง telemetry ของ SDK ปัจจุบัน
QoS 0/1/2	Publish telemetry ใช้ QoS 0 เป็นหลัก
Retain	Telemetry publish มัก retain = false
QoS ใน topic table	มีผลกับ subscribe / คอนฟิกบางจุด

อธิบาย QoS/retain ให้ครบในทฤษฎี — แล้วฝึกตามพฤติกรรมจริงของเฟิร์มแวร์ตัวอย่าง

6.4 Owner-path publish (CM33)

#include "cm33_mqtt_stack.h"

if (cm33_mqtt_stack_is_connected()) {
    (void)cm33_mqtt_stack_publish(
        "bitstream/AABBCCDDEEFF/sensors",
        "{\"hello\":1}", 11);
}

---

7. Payload Design: JSON (Primary Path)

เส้นทาง telemetry หลักใน SDK คือ JSON ข้อความ
ยังไม่มี เส้นทาง CBOR สำเร็จรูปใน MQTT path ปัจจุบัน — ถ้าต้องการ binary ให้เป็นขั้นออกแบบเพิ่มนอกแล็บมาตรฐาน

#include "bitstream_mqtt_telemetry_json.h"

char json[512];
uint16_t len = 0U;
int16_t values[2] = {2500, 5500}; /* ตัวอย่างค่าสเกลจากเซ็นเซอร์ */

(void)bs_mqtt_telem_encode_json_readable(
    /* sensor_id */ 2U, /* mask */ 0x03U, /* counter */ 1U, /* t_ms */ 1000U,
    values, 2U, "bitstream-AABBCCDDEEFF",
    json, sizeof(json), &len);

ทางเลือก: bs_mqtt_telem_encode_json_scalar(...) สำหรับรูปแบบ values: [...]

ส่งต่อจากเซ็นเซอร์ (สถาปัตยกรรม)

sensor EVT (M05) → encode JSON on CM55 → relay to CM33 → publish to broker

เปิด TELEMETRY_PUBLISH ใน policy เพื่อให้เส้นทางนี้ทำงานตามที่ตั้งค่าไว้

ตรวจบนโฮสต์

เครื่องมือ	ใช้เมื่อ
MQTTX / mosquitto_sub	subscribe topic ของบอร์ด
Hackathon ex09–ex15	แล็บ MQTT ในเบราว์เซอร์ (repo)
Bitstream Studio broker	เมื่อต้องการใช้ broker ในเครื่อง

---

8. Security: TLS, Certificates, Authentication

ชั้น	ในหลักสูตรนี้
TLS (MQTTs)	cfg.tls = 1, พอร์ต 8883
Server trust	PEM ใน NVM หรือ embedded root CA เมื่อ root_ca_len = 0
Client auth	username / password ในคอนฟิก (ถ้า broker ต้องการ)
Mutual TLS (client cert)	ยังไม่มี ฟิลด์ client cert/key ในคอนฟิก v3 มาตรฐาน
Transport บนอากาศ	Wi‑Fi ของตัวเอง + อย่าฝังรหัสผ่านใน repo

#include "cm33_mqtt_embedded_ca.h"

const char *ca = cm33_mqtt_embedded_root_ca();
size_t ca_len = cm33_mqtt_embedded_root_ca_size();

แนวปฏิบัติ: ใช้ broker ที่เชื่อถือได้, หมุนรหัสผ่านในแล็บ, แยกเครือข่ายแล็บออกจากเครือข่ายใช้งานจริง

---

9. Cloud Providers: TESA vs Others

คำถามผู้เรียน	คำตอบสั้น
ต้องมี “TESA cloud API” พิเศษไหม?	คอนฟิก broker ชุดเดียวชี้ไปที่โฮสต์ใดก็ได้
ใช้ AWS IoT / Azure / HiveMQ Cloud ได้ไหม?	ได้ในหลักการ ถ้า endpoint,พอร์ต, TLS และ auth ตรงกับที่คอนฟิกรองรับ
แล็บมาตรฐานใช้อะไร?	มักเป็น public/LAN broker ก่อน แล้วค่อย cloud จริง

---

10. Optional: CM33 Owner Stack (Deeper)

#include "cm33_mqtt_manager.h"
#include "cm33_mqtt_stack.h"

(void)mqtt_manager_init();
(void)mqtt_manager_start();
(void)mqtt_manager_request_connect();
/* … */
(void)mqtt_manager_request_disconnect();

ชั้นล่างสุดเป็น Infineon cy_mqtt_* — ผู้เรียนทั่วไปใช้ cm55_trigger_mqtt_* ก็เพียงพอสำหรับแล็บ

ใต้ฝา: BS2 UART ยังมีชุดคำสั่ง MQTT (MQTT_CONNECT ฯลฯ) สำหรับโฮสต์ — ใช้เมื่อทำงานผ่านแผง Bitstream Studio

---

11. Module Summary

1. MQTT = pub/sub; MQTTs = MQTT + TLS
2. Wi‑Fi ก่อน MQTT เสมอ
3. สั่งจาก CM55 ด้วย cm55_trigger_mqtt_*; เซสชันจริงอยู่ CM33
4. Topic แบบ bitstream/<MAC>/… + policy bits
5. Payload หลัก = JSON; telemetry publish เป็น QoS0 ในพาธปัจจุบัน
6. ความปลอดภัย = TLS + CA + (optional) user/pass
7. ต่อไป M07 BLE แล้ว M08 Capstone รวมแล็บและเอกสารหลักสูตร

Next Steps

1. ทำแบบฝึก: Lab
2. เก็บแผ่นสรุป: Cheatsheet
3. เมื่อพร้อม ไปต่อ M07 — Bluetooth Low Energy (BLE) (บทเรียน M07) แล้วจบด้วย M08 Capstone

---

References and Further Reading

Course portals

1. TESAIoT Developer Hub
2. Bitstream Studio
3. TESAIoT_Hackathon — MQTT web examples ex09–ex15

MQTT concepts

4. MQTT.org
5. HiveMQ MQTT Essentials
6. HiveMQ — Public Broker (ใช้สำหรับทดสอบเท่านั้น)

Prior modules

7. M05 — Sensor Data and Edge AI Preparation
8. M04 — RTOS Programming

---

เช็กความเข้าใจ

คำถามสั้นสามข้อใน quiz.yaml ผูกกับเป้าหมายของบทเรียนนี้ข้อละหนึ่งคำถาม ลองตอบเองก่อน แล้วค่อยเทียบกับเฉลยและคำอธิบายในไฟล์

แล็บ

ลงมือต่อที่ แล็บ: Wi-Fi, MQTT connect, publish และ subscribe

Lab · Cheatsheet · ← Table of Contents · ← M05 · M07 BLE →

ตัวอย่างบน TESAIoT Developer Hub

ลองของจริงบน TESAIoT Dev Kit: เปิดตัวอย่างบน Developer Hub เพื่ออ่านโค้ด ดาวน์โหลด หรือ flash เฟิร์มแวร์สำเร็จรูป

• TESA IoT Device → Platform (Server-TLS) — HTTPS or MQTTS via Mongoose — Unified, beginner-friendly C example that can send telemetry over either:
• TESA IoT Device → Platform (mTLS) — HTTPS or MQTTS via Mongoose — Unified, intermediate-level C example that can send telemetry over either:

คำถามทบทวน

ลองตอบเองก่อน แล้วค่อยเปิดดูเฉลย

1. MQTTs ต่างจาก MQTT อย่างไรตามบทเรียน (เป้าหมายข้อ 1)

   1. เป็นโปรโตคอลคนละตัวที่ไม่ใช้ broker
   2. ใช้ UDP แทน TCP
   3. ใช้ได้เฉพาะกับ BLE
   4. คือ MQTT ที่ห่อด้วย TLS และมักใช้พอร์ต 8883
   ดูเฉลย

   คำตอบ: D. คือ MQTT ที่ห่อด้วย TLS และมักใช้พอร์ต 8883

   Key phrase ในหัวข้อ 1: MQTTs ไม่ใช่โปรโตคอลคนละตัว แต่เป็น MQTT ที่ห่อด้วย TLS (พอร์ตที่พบบ่อย 8883)

2. สั่ง MQTT connect แล้วสถานะไม่ขึ้น CONNECTED ทั้งที่คอนฟิก broker ถูก สิ่งแรกที่ควรตรวจคืออะไร (เป้าหมายข้อ 2)

   1. BLE advertising เปิดอยู่หรือไม่
   2. Wi-Fi ขึ้นสถานะ CONNECTED แล้วหรือยัง
   3. QoS ตั้งเป็น 2 หรือยัง
   4. retain เป็น true หรือยัง
   ดูเฉลย

   คำตอบ: B. Wi-Fi ขึ้นสถานะ CONNECTED แล้วหรือยัง

   หัวข้อ 2: MQTT จะไม่ขึ้นเองถ้า Wi-Fi ยังไม่ CONNECTED ต้อง join AP ก่อนทุกครั้ง

3. เส้นทาง telemetry หลักในเฟิร์มแวร์ของบทเรียนใช้ payload และ QoS แบบใด (เป้าหมายข้อ 3)

   1. CBOR และ QoS 2
   2. binary และ QoS 1 พร้อม retain
   3. XML และ QoS 1
   4. JSON ข้อความ และ QoS 0
   ดูเฉลย

   คำตอบ: D. JSON ข้อความ และ QoS 0

   หัวข้อ 6.3 และ 7: telemetry เป็น JSON และ publish ด้วย QoS 0 เป็นหลัก ยังไม่มีเส้นทาง CBOR สำเร็จรูป

อ้างอิงบทเรียนนี้

ถ้านำบทเรียนนี้ไปสอน ทำสไลด์ หรือทำเอกสารต่อ ให้อ้างอิงด้วยข้อความนี้ ถ้าดัดแปลงเนื้อหา ให้เติม (ดัดแปลง)ต่อท้ายชื่อบทเรียน

"MQTT และ MQTTs บนอุปกรณ์ Edge" จาก TESA Open Knowledge โดยสมาคมสมองกลฝังตัวไทย (Thai Embedded Systems Association: TESA) https://github.com/tesaiot/tesa-qualification-program สัญญาอนุญาต CC BY-NC 4.0

ข้อความอ้างอิงภาษาอังกฤษ: "MQTT and MQTTs on an Edge Device" from TESA Open Knowledge by the Thai Embedded Systems Association (TESA), https://github.com/tesaiot/tesa-qualification-program, licensed under CC BY-NC 4.0

ลิงก์บทเรียน: https://tesaiot.github.io/tesa-qualification-program/courses/firmware-sdk-edge-ai/m06-mqtt/l01-mqtt-and-mqtts/

บทเรียนนี้ดัดแปลงจากต้นฉบับด้านล่าง เมื่ออ้างอิงให้คงเครดิตต้นฉบับไว้ด้วย
https://github.com/drsanti/TESAIoT-Courses/blob/287c21814ba8c75f693136616dcd270349a15966/C1/M06/README.md · Original content by Asst. Prof. Dr. Santi Nuratch (ผศ.ดร.สันติ นุราช), KMUTT. Course 1 (C1/) of drsanti/TESAIoT-Courses. TESA funded the work and holds the rights; published here under CC BY-NC 4.0. The upstream repository carries no licence file. Text kept faithful; structure, front matter, quizzes and notes added by TESA Open Knowledge.

วิธีอ้างอิง TESA ฉบับเต็ม